Albümden bir fotoğraf seçin. Hafıza Albümü ona üç nazik soru hazırlar; dedeniz anlatır, siz dinlersiniz. Anlattıkları, onun sözleriyle bir kitaba dönüşür.
Örnek kitaba bakınBir fotoğrafa dokunun, soruları görün.
Düğün fotoğrafı için sorular
Sorular sınav gibi değil, sohbet gibi kurulur: koku, ses, bir kişinin adı. Cevabı yoksa bir sonrakine geçilir, kimse mahcup olmaz.
Anı çalışması, yaşlı bakımında sohbeti kolaylaştırmak için kullanılan bir yöntemdir. Hafıza Albümü bir tedavi değildir; yalnızca güzel bir öğleden sonrayı kolaylaştırır.
“Eee”ler, tekrarlar ayıklanır; ama kelimeleri, şivesi, “yavrum”ları yerinde kalır. Kitapta dedeniz konuşur, bir yazar değil.
Tütün… eee… tütün kırmaya sabah ezandan önce çıkardık yavrum. Çiy daha kalkmadan. Çiy kalkarsa yaprak kırılmaz, ezilir. Annem bize bir torba fındık, bir de ekmek koyardı, eee, ekmek mısır ekmeği. Mısır ekmeğiydi. On yedi yaşındaydım, o resim o sene çekildi, bir Ankaralı fotoğrafçı gelmişti tarlaya, neydi adı, neyse…
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Tütün kırmaya sabah ezanından önce çıkardık yavrum, çiy daha kalkmadan. Çiy kalkarsa yaprak kırılmaz, ezilir. Annem torbamıza bir avuç fındık, bir de mısır ekmeği koyardı.
On yedi yaşındaydım. O resim o sene çekildi; Ankara'dan bir fotoğrafçı gelmişti tarlaya. Adını hatırlamıyorum, ama şapkasını hatırlıyorum.
— 41 —
Hasan Dedemin Anlattıkları
Bafra'dan Samsun'a, tütünden Murat 124'e
1941 — 2026
Her sohbet bir bölüm olur. Fotoğraflar kendi yerlerine yerleşir; her bölümün sonundaki karekod, o anıyı dedenizin sesinden dinletir.
Ciltli, 17 × 24 cm, 96–160 sayfa, mat kâğıt, büyük punto.
Ailenizin fotoğrafları ve dedenizin sesi, bir şirketin sunucusunda değil, telefonunuzdaki albümde durur.
Soruları üreten de, sesi yazıya döken de telefonun kendisi. Hiçbir fotoğraf bir yapay zekâ modelini eğitmek için kullanılmaz; köyde, internetsiz bir bayram ziyaretinde de çalışır.
Kitabı bastırmak istediğinizde yalnızca son hali, sizin onayınızla matbaaya gider ve baskıdan sonra silinir.
“Dedem tütün hikâyesini yüz kere anlatmıştı, ben hiç dinlememiştim. Telefonu masaya koyunca bir şey değişti; o anlattı, ben ilk kez sordum. Kitap geldiğinde ilk sayfayı kendisi okudu, sesli.”Deniz Aydın · Samsun, mimarlık öğrencisi. Dedesi Hasan Bey 85 yaşında.
Çoğu zaman olur; eski anılar yeni olanlardan daha uzun kalır. Uygulama yorgunluk işaretlerinde (uzun sessizlikler, aynı cümlenin tekrarı) “bugünlük bu kadar yeter” önerir. Doktorunun önerilerini her zaman önce tutun.
Hayır. Soru üretmek için fotoğrafta ne olduğunu kabaca anlamak yeter: düğün, tarla, araba, deniz kıyısı. Kitapta fotoğraf olduğu gibi, yırtığıyla basılır.
Türkçe şiveleri olduğu gibi yazıya döker. Kürtçe ve Lazca kayıtlar ses olarak saklanır, yazıya dökülmeleri için aileden birinin yardımı önerilir.
Kaydetmeden de sohbet edebilirsiniz; sorular yine çıkar. Ne zaman kayıt yapıldığı ekranda büyük harfle yazar, gizli kayıt yapılamaz.